CÔNG BỐ DỰ ÁN KHOA HỌC KỸ THUẬT NĂM HỌC 2026 – 2027
Nghiên cứu hành vi phụ thuộc AI trong học tập của học sinh THCS và đề xuất mô hình can thiệp “Truy vấn có phản biện” (Critical prompting)
Hưởng ứng phong trào nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ trong giáo dục, Trường THCS Lê Ích Mộc, phường Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng công bố dự án khoa học xã hội- hành vi “Nghiên cứu hành vi phụ thuộc AI trong học tập của học sinh THCS và đề xuất mô hình can thiệp “Truy vấn có phản biện” (Critical prompting)”. Dự án do học sinh nhà trường thực hiện, thể hiện tinh thần chủ động tìm tòi và vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết vấn đề thực tiễn.
1. Thông tin chung về dự án
Tên dự án: Nghiên cứu hành vi phụ thuộc AI trong học tập của học sinh THCS và đề xuất mô hình can thiệp “Truy vấn có phản biện” (Critical prompting)
Lĩnh vực nghiên cứu: Khoa học xã hội- hành vi
Đơn vị thực hiện: Trường THCS Lê Ích Mộc, phường Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng.
Nhóm học sinh thực hiện:
+ Học sinh 1: Bùi Lê Tâm An, lớp 9A2
Trường THCS Lê Ích Mộc, Phường Thủy Nguyên, Hải Phòng
+ Học sinh 2: Trần Hồng Minh Phương, lớp 9A11
Trường THCS Lê Ích Mộc, Phường Thủy Nguyên, Hải Phòng
Giáo viên hướng dẫn:
+ Người hướng dẫn nghiên cứu 1: Nguyễn Thị Lương Trường THCS Lê Ích Mộc, Phường Thủy Nguyên, Hải Phòng
+ Người hướng dẫn nghiên cứu 2: Nguyễn Hoàng Anh Trường THCS Lê Ích Mộc, Phường Thủy Nguyên, Hải Phòng
Thời gian nghiên cứu: Từ ngày 03/08/2026 đến ngày 12/10/2026.
Cuộc thi tham gia: Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp thành phố dành cho học sinh trung học năm học 2026–2027.
2. Ý tưởng nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ quen thuộc trong học tập. AI có thể giúp học sinh giải thích kiến thức, tìm ý tưởng và luyện tập; nhưng nếu chỉ chép đáp án hoặc tin ngay vào câu trả lời của máy, người học dễ bỏ qua bước tự suy nghĩ và kiểm chứng. Từ thực tế ấy, nhóm học sinh Trường THCS Lê Ích Mộc đã thực hiện dự án “Nghiên cứu hành vi phụ thuộc AI trong học tập của học sinh THCS và đề xuất mô hình can thiệp ‘Truy vấn có phản biện’ (Critical Prompting)”.
Nghiên cứu khoa học
Dự án thuộc lĩnh vực Khoa học xã hội và hành vi, được xây dựng để tìm hiểu cách học sinh THCS sử dụng AI, nhận diện những biểu hiện dựa dẫm vào công cụ và thử nghiệm một phương pháp giúp các bạn chủ động hơn trong học tập. Theo báo cáo của nhóm, 361 học sinh khối 8 và 9 đã tham gia khảo sát thực trạng; tiếp đó, 200 học sinh được đưa vào thiết kế so sánh gồm nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng trong khoảng sáu tuần.
Kết quả khảo sát ban đầu trong báo cáo cho thấy điểm phụ thuộc AI trung bình là 5,85/10 và điểm tư duy phản biện là 5,67/10. Có 63,2% học sinh được khảo sát thể hiện hành vi đưa nguyên văn câu hỏi cho AI để lấy lời giải; 67,3% có biểu hiện chấp nhận câu trả lời của AI mà không kiểm tra lại. Các con số phản ánh mẫu khảo sát của dự án, không đại diện cho toàn bộ học sinh THCS.
Ba giải pháp gần gũi với học sinh
Thay vì khuyến khích học sinh ngừng sử dụng AI, nhóm đề xuất cách dùng AI như một công cụ hỗ trợ tư duy thông qua ba giải pháp kết hợp:
- “Hỏi AI – Kiểm chứng – Tự giải”: Quy trình ba bước được thể hiện trên bộ thẻ Prompting Flowcards, nhắc học sinh đặt câu hỏi, đối chiếu câu trả lời và tự hoàn thành nhiệm vụ.
- Bảng theo dõi và nhật ký học tập: AI Dependency Tracker Board giúp học sinh ghi nhận khi nào mình hỏi AI quá sớm, đã kiểm chứng điều gì và cần thay đổi thói quen nào trong tuần tiếp theo.
- Cẩm nang “5-Nên & 5-Không” kết hợp Web App: Các hướng dẫn ngắn gọn và tình huống thực hành giúp học sinh nhận biết giới hạn của AI, rèn kỹ năng phản biện và sử dụng công nghệ có trách nhiệm.
Kết quả bước đầu và thông điệp của dự án
Theo số liệu nhóm trình bày trong báo cáo, ở nhóm thực nghiệm thực hiện quy trình thường xuyên, điểm phụ thuộc AI giảm từ 5,85 xuống 2,5/10, còn điểm tư duy phản biện tăng từ 5,67 lên 8,14/10. Ở nhóm thực hiện không thường xuyên, hai chỉ số sau can thiệp lần lượt là 4,9/10 và 6,8/10. Nhóm đối chứng có các chỉ số sau can thiệp gần mức ban đầu. Đây là kết quả bước đầu trong phạm vi nghiên cứu của nhóm; cần tiếp tục kiểm chứng trên mẫu rộng hơn và theo dõi trong thời gian dài để đánh giá hiệu quả bền vững.
Điều đáng quý ở dự án không chỉ là những con số, mà còn là cách các bạn đặt câu hỏi từ chính đời sống học đường, thiết kế công cụ dễ sử dụng và tìm cách kiểm tra giả thuyết bằng dữ liệu. Bộ thẻ, nhật ký, cẩm nang và Web App cũng gợi mở những hoạt động giáo dục kỹ năng số có thể tiếp tục được hoàn thiện trong nhà trường.
“Không để AI suy nghĩ thay học sinh, mà giúp học sinh biết suy nghĩ, kiểm chứng và làm chủ tri thức với sự hỗ trợ của AI.”
Trường THCS Lê Ích Mộc trân trọng công bố thông tin dự án “Nghiên cứu hành vi phụ thuộc AI trong học tập của học sinh THCS và đề xuất mô hình can thiệp “Truy vấn có phản biện” (Critical prompting)” để cán bộ, giáo viên, học sinh, phụ huynh và cộng đồng được biết; qua đó khuyến khích tinh thần nghiên cứu khoa học, giáo dục STEM và đổi mới sáng tạo trong nhà trường.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português